ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در معدود سفرهای استانیاش با کاروانی از خودروهای زرهی و نظامی و در میان نیروهای ویژهٔ محافظش جابهجا میشود. سفر هفتهٔ گذشته او از قندهار به کابل نیز همین گونه بود. پنهانکاری دربارهٔ زمان و چگونگی این سفر، همراه با حضور محافظان مسلح و خودروهای زرهی، بار دیگر نشان داد که طالبان چه تدابیر گستردهای برای تأمین امنیت رهبرشان به کار میگیرند.
ملا هبتالله آخندزاده برای شرکت در نشستی دربارهٔ تأثیر فرمانهایش، که مقامهای ارشد رژیم طالبان و روحانیون طرفدار این گروه در آن حضور داشتند، به دانشگاه دولتی کابل رفت. دستگاه تبلیغاتی طالبان، به ویژه دفتر رهبر این گروه، برنامهٔ سفر او را پیشاپیش اعلام نکرد و خبر حضورش زمانی رسانه ای شد که او به کابل رسیده و کاروانش به نزدیکی دانشگاه کابل آمده بود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
پس از رسیدن رهبر طالبان به کابل، عکس و ویدیوهایی از کاروان خودروهای زرهی و نیروهای محافظ او در شبکههای اجتماعی منتشر شد. در این تصاویر، نیروهایی با لباس سیاه در کنار خودروهای نظامی و زرهی دیده میشوند که در این سفر از او محفاظت میکردند.
شماری از اعضای طالبان ویدیوهایی از این کاروان منتشر کردند که در آنها خودروهای زرهی تویوتا لندکروزر، موتورسیکلتهای معروف به «سیمرغ» و هامویهای ساخت آمریکا دیده میشوند. هامویها از تجهیزات بهجامانده از نیروهای حکومت پیشین افغانستاناند که پس از سقوط نظام جمهوری به دست طالبان افتاد. به این ترتیب، طالبان اکنون برای حفاظت از رهبرشان از تجهیزات همان حکومتی استفاده میکنند که سالها با آن جنگیده بودند.
در ویدیوهای منتشر شده، کاروان با سرعت زیاد حرکت میکند و مشخص نیست رهبر طالبان در کدام خودرو است. حضور چندین لندکروزر زرهی یکشکل و سیاهرنگ نیز تشخیص خودرویی را که ملا هبتالله آخندزاده در آن قرار دارد دشوار میکند.
طالبان پیش از بازگشت به قدرت، مقامهای ارشد حکومت پیشین افغانستان را به استفاده از کاروانهای بزرگ خودروهای زرهی، داشتن محافظان مسلح پرشمار و فاصله گرفتن از مردم متهم میکردند. اکنون مقامهای این گروه خود با کاروانهای زرهی و در حلقهٔ نیروهای مسلح جابهجا میشوند و بخشی از خودروها و تجهیزات بهجامانده از دوران جمهوری را برای حفاظت از خود به کار میگیرند. رفتاری که زمانی مایهٔ انتقاد طالبان از مقامهای حکومت پیشین بود، اکنون در رفتوآمدهای مقامهای ارشد همین گروه، از جمله رهبرشان، دیده میشود.
شیوهٔ رفتوآمد رهبر طالبان با شیوهٔ شماری از دیگر مقامهای ارشد این گروه متفاوت است. این مقامها برای سفر به استانهای دور از کابل، از هواپیماهای مسافربری یا بالگردهای نظامی استفاده میکنند. اما اطلاعاتی که دربارهٔ سفرهای ملا هبتالله آخندزاده علنی شده فقط از رفتوآمد او با کاروانهای زمینی حکایت دارد و استفادهٔ او از هواپیمای مسافربری یا بالگردهای نظامی ساخت روسیه و آمریکا تأیید نشده است.
همزمان با سفر ملا هبتالله آخندزاده به کابل، نگرانی از اختلافهای داخلی نیز در سخنان رهبر طالبان آشکار بود. او در سخنرانیاش در دانشگاه کابل دربارهٔ شکلگیری «فتنه» در میان اعضای این گروه هشدار داد و بر اطاعت از رهبری و حفظ وحدت تأکید کرد.
ملا هبتالله آخندزاده مدعی شد که پس از کشته شدن ملا اختر محمد منصور، دومین رهبر طالبان، برای جلوگیری از اختلاف و «فتنه» در میان این گروه، مسئولیت رهبری را پذیرفته است. منصور در حمله هواپیمای بدون سرنشین آمریکا در بلوچستان پاکستان کشته شد.
با گذشت بیش از پنج سال از سلطهٔ مجدد طالبان بر افغانستان، ملا هبتالله آخندزاده همچنان از آشکار کردن چهرهاش در برابر رسانهها و حضور مستقیم در میان مردم پرهیز میکند. خبر دیدارها و سخنرانیهای او اغلب از طریق دفترش و رسانههای وابسته به طالبان یا در قالب فایلهای صوتی منتسب به او منتشر میشود و همین راستیآزمایی مستقل جزئیات حضور و فعالیتهایش را دشوار میکند.
این محدودیت دسترسی تنها به مردم و رسانهها محدود نمیشود. پیشتر منابع به ایندیپندنت فارسی گفتهاند که دسترسی مقامهای طالبان، حتی برخی چهرههای ارشد این گروه، به رهبرشان دشوار است و در بعضی مقاطع امکان دیدار با او فراهم نیست.
منابع همچنین گفته بودند که بیشتر محافظان رهبر طالبان از قبیله نورزی، قبیلهٔ خود او، انتخاب شدهاند. بخشی از این حلقهٔ محافظتی را نیز نیروهای انتحاری تشکیل میدهند که طالبان از آنان با عنوان «فدایی» یا «استشهادی» یاد میکنند. این منابع افزوده بودند که این افراد به شخص ملا هبتالله آخندزاده وفادارند و آمادهاند برای حفاظت از او و تأمین منافعش جانشان را فدا کنند.
طالبان شمار نیروهای واحد محافظتی رهبرشان را اعلام نکردهاند و اطلاعات دربارهٔ ساختار و ترکیب این حلقه محدود است. در دورهٔ جمهوری، نهاد محافظت از ریاستجمهوری ساختار رسمی و مسئولان شناختهشده داشت و رئیسجمهوری و دیگر مقامها در نشستهای خبری و برنامههای رسمی در برابر خبرنگاران قرار میگرفتند. خبرنگاران در این برنامهها میتوانستند از مقامها پرسش کنند؛ امکانی که دربارهٔ رهبر کنونی طالبان وجود ندارد. از این رو، مقایسهٔ دو دوره، افزون بر شباهت کاروانها و حضور محافظان مسلح، تفاوت دسترسی رسانهها به رهبر و به اطلاعات نهاد محافظتی او را نیز نشان میدهد.
ملا هبتالله آخندزاده در مسیر بازگشت از کابل به قندهار، محل اقامت اصلیاش، در استانهای غزنی و زابل توقف کرد و سنگ بنای چند مسجد و یک مدرسهٔ جهادی را گذاشت. اطلاعرسانی دربارهٔ این توقفها نیز از طریق دفتر سخنگویی طالبان انجام شده است.
حمدالله فطرت، معاون سخنگوی رژیم طالبان، اعلام کرد که رهبر این گروه در غزنی سنگ بنای مسجد جامع عیدگاه را در زمینی به مساحت ۳۶ هکتار و یک مدرسهٔ جهادی را در زمینی به مساحت ۲۰ هکتار گذاشته است.
حمدالله فطرت گفت که ملا هبتالله آخندزاده در شهر قلات، مرکز استان زابل، نیز سنگ بنای دو مسجد را گذاشته است: مسجد عیدگاه در زمینی به مساحت ۱۴ هکتار در بخش شرقی شهر و مسجد جامع در زمینی به مساحت دو هکتار در منطقهٔ مددچوک.
ساخت مسجدها و گسترش مدرسههای جهادی از اولویتهای ملا هبتالله آخندزاده است و این اولویتها در توقفهای او در مسیر بازگشت به قندهار نیز بازتاب یافت. اختصاص دهها هکتار زمین و فراهم کردن امکانات برای ساخت و توسعهٔ این بناها در حالی است که میلیونها شهروند افغانستان با فقر و گرسنگی دستوپنجه نرم میکنند و حتی برای تهیهٔ نان خشک با مشکل مواجهاند. پروژههایی با این وسعت به منابع مالی و امکانات چشمگیری نیاز دارند و توجه رهبر طالبان به آنها این پرسش را پیش میکشد که نیازهای فوری مردم در اولویتهای این رژیم چه جایگاهی دارد.

